Ακουστική ανοιχτού γραφείου: ISO 3382-3

Σύντομη απάντηση

Στο ανοιχτό γραφείο ενοχλεί η καταληπτή ομιλία. Στόχοι από το ISO 3382-3 για καλές συνθήκες: η ομιλία να πέφτει τουλάχιστον 7 dB ανά διπλασιασμό απόστασης, να είναι έως 48 dB στα 4 m και να παύει να είναι καταληπτή μέσα σε 5 m. Αυτό απαιτεί απορροφητική οροφή, διαχωριστικά και σωστή διάταξη ζωνών μαζί.

Γιατί ενοχλεί η ομιλία

Σε ένα ανοιχτό γραφείο ο ήχος που κουράζει περισσότερο είναι η καταληπτή ομιλία. Ο εγκέφαλος δεν μπορεί να αγνοήσει λέξεις που καταλαβαίνει, ενώ αγνοεί εύκολα έναν σταθερό, ουδέτερο θόρυβο. Γι’ αυτό ένα πολύ ήσυχο ανοιχτό γραφείο μπορεί να είναι πιο ενοχλητικό από ένα με χαμηλό θόρυβο υποβάθρου: κάθε κουβέντα ακούγεται καθαρά.

Στο hybrid γραφείο το πρόβλημα μεγαλώνει, επειδή μεγάλο μέρος των συναντήσεων γίνεται με βιντεοκλήσεις από τη θέση. Ο ακουστικός σχεδιασμός άρα δεν είναι διακοσμητική προσθήκη στο τέλος. Επηρεάζει τη διάταξη, την οροφή και το πρόγραμμα χώρων από την αρχή.

Οι δείκτες του ISO 3382-3

Το διεθνές πρότυπο ISO 3382-3 (τρέχουσα έκδοση 2022) περιγράφει πώς μετράται η ακουστική ενός ανοιχτού γραφείου κατά μήκος μιας γραμμής θέσεων εργασίας. Οι βασικοί δείκτες:

Δείκτης	Τι μετράει	Καλές συνθήκες*
D_2,S	Πόσα dB πέφτει η στάθμη της ομιλίας κάθε φορά που διπλασιάζεται η απόσταση	≥ 7 dB
L_p,A,S,4m	Στάθμη ομιλίας σε απόσταση 4 m από τον ομιλητή	≤ 48 dB
r_D	Απόσταση απόσπασης: πού ο δείκτης καταληπτότητας STI πέφτει κάτω από 0,50	≤ 5 m
r_P	Απόσταση ιδιωτικότητας: πού το STI πέφτει κάτω από 0,20	—
L_p,A,B	Θόρυβος υποβάθρου (κλιματισμός, κάλυψη)	—
* Ενδεικτικές τιμές «καλών συνθηκών» από το παράρτημα A της έκδοσης 2012, όπως τις παραθέτουν οι Petersen & Rasmussen (2018). Ως «κακές» αναφέρονται D_2,S < 5 dB, L_p,A,S,4m > 50 dB και r_D > 10 m. Δεν επιβεβαιώσαμε αν η έκδοση 2022 διατηρεί αυτό το παράρτημα.

Σχ. 1Ενδεικτικό σχήμα, όχι μέτρηση. Η ίδια ομιλία σε δύο γραφεία: με απορροφητική οροφή και διαχωριστικά η στάθμη σβήνει γρηγορότερα με την απόσταση. Οι τιμές αντιστοιχούν στα όρια «καλών» και «κακών» συνθηκών του πίνακα.

Ο δείκτης STI (Speech Transmission Index, IEC 60268-16) παίρνει τιμές από 0 ως 1. Κάτω από 0,30 η ομιλία θεωρείται κακώς καταληπτή, πάνω από 0,60 καλά καταληπτή. Σε μια αίθουσα συσκέψεων θέλετε υψηλό STI. Ανάμεσα σε θέσεις του ανοιχτού χώρου θέλετε χαμηλό.

Ορισμένες χώρες έχουν εθνικές απαιτήσεις. Η Φινλανδία, για παράδειγμα, ορίζει σε εθελοντικό σύστημα κατάταξης χρόνο αντήχησης έως 0,45 s σε χώρους με ύψος κάτω από 3 m, και η Ισλανδία και η Νορβηγία συστήνουν D_2,S ≥ 7 dB. Στην Ελλάδα δεν βρήκαμε αντίστοιχη απαίτηση για ανοιχτά γραφεία. Το ΠΔ 398/1994 συστήνει (Παράρτημα II) θόρυβο περιβάλλοντος κάτω από 50 dB στη θέση εργασίας με οθόνη.

ISO 22955 και ζώνες δραστηριότητας

Το ISO 22955:2021 είναι το πρώτο διεθνές πρότυπο που δίνει οδηγίες σχεδιασμού για την ακουστική ποιότητα ανοιχτών γραφείων, οργανωμένων ανά δραστηριότητα. Στη Γαλλία αντικατέστησε το εθνικό NF S31-199. Ορίζει έξι τύπους χώρων, από χώρους με τηλεφωνική επικοινωνία προς τα έξω και χώρους συνεργασίας ως χώρους υποδοχής κοινού και χώρους μικτών δραστηριοτήτων.

Εισάγει επίσης τον δείκτη D_A,S: πόσο χαμηλότερα φτάνει η ομιλία από μια ζώνη στην άλλη. Για χώρους μικτής χρήσης, οι συνιστώμενες τιμές κυμαίνονται από 12 dB (π.χ. άτυπη συνάντηση δίπλα σε διάδρομο) ως 32 dB (π.χ. ζωντανός κοινωνικός χώρος δίπλα σε ζώνη συγκέντρωσης). Μελέτη της Müller-BBM (2025) έδειξε ότι οι υψηλότερες τιμές δύσκολα επιτυγχάνονται χωρίς διαχωριστικά με πραγματική ηχομόνωση. Το πρακτικό συμπέρασμα: η ζώνη ησυχίας χρειάζεται απόσταση και κλειστό όριο, όχι μόνο απορροφητικά.

Απορρόφηση, διακοπή, κάλυψη

Οι ακουστικοί μελετητές δουλεύουν με τρία εργαλεία, που πρέπει να εφαρμόζονται μαζί:

Απορρόφηση. Η οροφή είναι η μεγαλύτερη και σημαντικότερη επιφάνεια. Μια απορροφητική ψευδοροφή ή νησίδες σε όλο το εμβαδόν μειώνουν την ανάκλαση της ομιλίας πάνω από τα διαχωριστικά. Ακολουθούν τοίχοι, μαλακά δάπεδα και έπιπλα με ταπετσαρία.
Διακοπή. Διαχωριστικά ανάμεσα στις θέσεις, ντουλάπια, βιβλιοθήκες και booths κόβουν τον άμεσο δρόμο του ήχου. Χωρίς απορροφητική οροφή, ο ήχος περνάει από πάνω τους. Η φινλανδική οδηγία προτιμά διαχωριστικά πάνω από 150 cm.
Κάλυψη. Ένας σταθερός, ουδέτερος ήχος υποβάθρου μειώνει την καταληπτότητα της ομιλίας σε απόσταση. Στη Φινλανδία αναφέρεται στάθμη κάλυψης 40–45 dB(A). Η κάλυψη είναι το τελευταίο βήμα, όχι υποκατάστατο των δύο πρώτων, και πρέπει να ρυθμίζεται από ειδικό.

Η διάταξη μετράει όσο τα υλικά: οι ομάδες που μιλάνε πολύ κοντά στις αίθουσες και την κουζίνα, η ζώνη ησυχίας στο άλλο άκρο. Δείτε τη διάταξη ζωνών στον οδηγό hybrid σχεδιασμού.

Υλικά και κλάσεις απορρόφησης

Τα ηχοαπορροφητικά προϊόντα κατατάσσονται κατά EN ISO 11654 σε κλάσεις με βάση τον σταθμισμένο συντελεστή απορρόφησης α_w:

Κλάση	α_w	Πού ταιριάζει
A	0,90–1,00	Οροφές ανοιχτών γραφείων, αίθουσες βιντεοκλήσεων
B	0,80–0,85	Οροφές και πάνελ τοίχου
C	0,60–0,75	Συμπληρωματικά πάνελ, έπιπλα
D	0,30–0,55	Περιορισμένη επίδραση
E	0,15–0,25	Ελάχιστη επίδραση
Κάτω από 0,15: χωρίς κατάταξη. Η στήλη «πού ταιριάζει» είναι δική μας πρακτική σύσταση.

Ζητήστε από κάθε προμηθευτή φύλλο δοκιμής με την κλάση και τον α_w του προϊόντος όπως θα τοποθετηθεί (η απόσταση από την πλάκα αλλάζει το αποτέλεσμα).

Αίθουσες και booths

Στις κλειστές αίθουσες το ζητούμενο είναι διπλό: να μη βγαίνει ο ήχος έξω (ηχομόνωση) και να ακούγεται καθαρά μέσα, ειδικά στο μικρόφωνο της βιντεοκλήσης (χαμηλή αντήχηση). Ο γερμανικός κανονισμός DIN 18041 δίνει για αίθουσες επικοινωνίας στόχο χρόνου αντήχησης ανάλογο του όγκου (για παράδειγμα, περίπου 0,38 s για αίθουσα 54 m³). Δείτε τις διαστάσεις αιθουσών.

Για τα phone booths, ζητήστε από τον κατασκευαστή μετρημένη ηχομείωση κατά ISO 23351-1 και στοιχεία αερισμού (βλ. phone booths). Ένα booth χωρίς επαρκή αερισμό μένει άδειο, όσο καλή κι αν είναι η ηχομόνωσή του.

Τι να γράψετε στη σύμβαση

Στόχοι D_2,S, L_p,A,S,4m και r_D για τον ανοιχτό χώρο, με μέτρηση κατά ISO 3382-3 μετά την παράδοση.
Χρόνος αντήχησης ανά αίθουσα και ηχομόνωση ανάμεσα σε αίθουσες και ανοιχτό χώρο.
Κλάση απορρόφησης για οροφή και πάνελ, με φύλλα δοκιμής.
Θόρυβος εγκαταστάσεων (κλιματισμός) στις θέσεις εργασίας.
Ποιος μετράει, πότε και τι γίνεται αν δεν επιτευχθούν οι στόχοι.

Συχνές ερωτήσεις

Ποιο είναι το πιο συνηθισμένο ακουστικό πρόβλημα στο ανοιχτό γραφείο;

Η καταληπτή ομιλία, όχι ο δυνατός θόρυβος. Όταν καταλαβαίνετε τι λέει ο συνάδελφος σε απόσταση 8–10 μέτρων, η συγκέντρωση διακόπτεται. Γι’ αυτό το ISO 3382-3 μετράει πόσο γρήγορα σβήνει η ομιλία με την απόσταση και πού παύει να είναι καταληπτή.

Αρκούν τα ηχοαπορροφητικά πάνελ στους τοίχους;

Συνήθως όχι. Η μεγαλύτερη επιφάνεια ενός ανοιχτού γραφείου είναι η οροφή. Χωρίς απορροφητική οροφή, τα πάνελ τοίχου βελτιώνουν λίγο την αντήχηση αλλά ελάχιστα την εξασθένηση της ομιλίας ανάμεσα στις θέσεις. Χρειάζονται απορρόφηση, διαχωριστικά και σωστή διάταξη μαζί.

Πρέπει να γίνει μέτρηση;

Για γραφεία άνω των 30–40 θέσεων ή όταν υπάρχουν παράπονα, ναι. Μια μέτρηση κατά ISO 3382-3 από ακουστικό μελετητή δίνει αριθμούς που μπορείτε να βάλετε στη σύμβαση και να ελέγξετε μετά την παράδοση. Το όριο των 30–40 θέσεων είναι δική μας πρακτική σύσταση.

Πηγές

Ελέγξαμε τις παρακάτω πηγές τον 20 Οκτωβρίου 2026. Όπου ένα πρότυπο δεν είναι ελεύθερα διαθέσιμο, το λέμε και παραπέμπουμε σε δημοσιευμένες περιλήψεις του.

Petersen & Rasmussen — Room acoustic requirements for open-plan offices (BNAM 2018) — ορισμοί δεικτών ISO 3382-3, ενδεικτικές τιμές «καλών» και «κακών» συνθηκών του παραρτήματος A (έκδοση 2012), σκανδιναβικές απαιτήσεις.
EN ISO 3382-3:2022 — Measurement of room acoustic parameters, Part 3: Open plan offices — το πρότυπο δεν διατίθεται δωρεάν.
Müller-BBM — ISO 22955 in practice (DAGA 2025) — δείκτης DA,S, εύρος 12–32 dB για χώρους μικτής χρήσης, δυσκολία επίτευξης χωρίς ηχομονωτικά διαχωριστικά.
Ecophon — ISO 22955: acoustic quality of open offices — οι έξι τύποι χώρων.
AFNOR — NF S31-199 (καταργήθηκε, αντικαταστάθηκε από NF ISO 22955)
Preform — Κλάσεις ηχοαπορρόφησης κατά EN ISO 11654 — πηγή κατασκευαστή.
Speech Transmission Index (IEC 60268-16:2020), συνοπτικά
ΠΔ 398/1994, Παράρτημα II (ΕΛΙΝΥΑΕ) — συνιστώμενος θόρυβος περιβάλλοντος κάτω από 50 dB στη θέση με οθόνη.